JavaScript Tsikllar (Loops)

Tsikllar bitta kod blokini bir necha marta qayta-qayta ishga tushirish uchun ishlatiladi.

Agar siz bir xil kodni har safar har xil qiymat bilan qayta-qayta ishlatmoqchi bo'lsangiz, tsikllar juda qo'l keladi. Ko'pincha bu massivlar (arrays) bilan ishlaganda sodir bo'ladi.

Massiv bilan ishlash

Quyidagicha yozish o'rniga:

text += cars[0] + "<br>";
text += cars[1] + "<br>";
text += cars[2] + "<br>";
text += cars[3] + "<br>";
text += cars[4] + "<br>";
text += cars[5] + "<br>";

Siz bunday yozishingiz mumkin:

for (let i = 0; i < cars.length; i++) {
  text += cars[i] + "<br>";
}

Tsikllarning turlari

JavaScript-da quyidagi turdagi tsikllar mavjud:

• for — kod blokini ma'lum bir necha marta takrorlaydi.
• for/in — ob'ektning xususiyatlari (properties) bo'ylab aylanadi.
• for/of — iteratorli ob'ektlar (massivlar kabi) qiymatlari bo'ylab aylanadi.
• while — belgilangan shart rost bo'lib turguncha kod blokini takrorlaydi.
• do/while — kod blokini bir marta ishga tushirib, keyin shartni tekshiradi va u rost bo'lsa takrorlaydi.

for Tsikli

for bayonoti 3 ta ixtiyoriy ifoda bilan tsikl yaratadi:

Sintaksis

for (ifoda1; ifoda2; ifoda3) {
  // ishga tushiriladigan kod bloki
}

• ifoda1 — kod bloki ishga tushishidan oldin bir marta bajariladi.
• ifoda2 — kod blokini bajarish uchun shartni belgilaydi.
• ifoda3 — kod bloki bajarilgandan keyin har safar ishga tushadi.

Misol

for (let i = 0; i < 5; i++) {
  text += "Raqam: " + i + "<br>";
}

Yuqoridagi misolda:

• let i = 0 — tsikl boshlanishidan oldin o'zgaruvchini o'rnatadi.
• i < 5 — tsikl ishlash shartini belgilaydi (i 5 dan kichik bo'lishi kerak).
• i++ — kod bloki har safar bajarilgandan keyin qiymatni oshirib boradi.

Loop Scope (Tsikl doirasi)

Tsikl ichida o'zgaruvchilarni qanday e'lon qilish muhim:

Misol 1 (var bilan)

var i = 5;
for (var i = 0; i < 10; i++) {
  // biror kod
}
// Bu yerda i = 10 bo'lib qoladi

Misol 2 (let bilan)

let i = 5;
for (let i = 0; i < 10; i++) {
  // biror kod
}
// Bu yerda i hali ham 5, chunki tsikl ichidagi i faqat tsikl doirasida amal qiladi

let yoki const bilan tsikl ichida e'lon qilingan o'zgaruvchi faqat o'sha tsikl ichida ko'rinadi.

while Tsikli

while tsikli belgilangan shart rost (true) bo'lib turguncha kod blokini qayta-qayta ishlatadi.

Sintaksis

while (shart) {
  // ishga tushadigan kod bloki
}

Misol

while (i < 10) {
  text += "Raqam: " + i;
  i++;
}

Diqqat

Shartda ishlatiladigan o'zgaruvchini oshirib (yoki o'zgartirib) borishni unutmang, aks holda tsikl hech qachon tugamaydi va brauzeringiz qotib qolishi (crash) mumkin.

do while Tsikli

Bu while tsiklining bir ko'rinishi bo'lib, u shartni tekshirishdan oldin kamida bir marta kod blokini ishga tushiradi. Keyin esa shart rost bo'lsa takrorlaydi.

Sintaksis

do {
  // kod bloki
}
while (shart);

Eslatma

do while tsikli hatto shart boshidanoq yolg'on bo'lsa ham, kodni kamida bir marta bajaradi.