MohirDox

Ko'rinishi

JavaScript Massivlar (Arrays) ​

Massiv (Array) — bu bir nechta qiymatlarni bitta o'zgaruvchida saqlash uchun mo'ljallangan maxsus obyekt turidir.

Misol

js
const mashinalar = ["Saab", "Volvo", "BMW"];

Massiv nima? ​

Ushbu tushunchani yanada yaxshiroq tushunish uchun quyidagi asosiy xususiyatlarni ko'rib chiqamiz:

  • Elementlar: Massivdagi har bir qiymat "element" deb ataladi.
  • Tartiblangan: Elementlar ma'lum bir tartibda (indeks bo'yicha) joylashadi.
  • 0-indeks: Birinchi elementning indeksi har doim 0 bo'ladi.
  • Dinamik: Massiv hajmi istalgancha o'zgarishi (kattalashishi yoki kichrayishi) mumkin.
  • Turli tiplar: Bitta massiv ichida ham sonlarni, ham matnlarni, ham obyektlarni saqlash mumkin.

Nega massiv kerak? ​

Tasavvur qiling, sizda mashinalar nomlari ro'yxati bor. Agar massiv bo'lmasa, ularni alohida o'zgaruvchilarda saqlashga majbur bo'lar edingiz:

js
let m1 = "Saab";
let m2 = "Volvo";
let m3 = "BMW";

Agar sizda 300 ta mashina bo'lsa-chi? Ularni aylantirib chiqish (loop) yoki qidirish juda qiyin bo'ladi. Massiv esa barcha qiymatlarni bitta nom ostida birlashtiradi va ularga tartib raqami (indeks) orqali murojaat qilish imkonini beradi.

Massiv yaratish ​

Massiv yaratishning eng oson yo'li — bu to'rtburchak qavslardan [] foydalanish (bu "massiv literali" deb ataladi).

Misol

js
const mevalar = ["Olma", "Banan", "Gilos"];

Siz shuningdek bo'sh massiv yaratib, keyinchalik unga qiymat berishingiz ham mumkin:

js
const ranglar = [];
ranglar[0] = "Qizil";
ranglar[1] = "Yashil";

new Array() kalit so'zi ​

JavaScript-da new Array() konstruktori orqali ham massiv yaratish mumkin, ammo soddalik va tezlik uchun har doim [] literali tavsiya etiladi.

Elementlarga murojaat qilish ​

Massiv elementini uning indeks raqami orqali olish mumkin:

js
const mevalar = ["Olma", "Banan", "Gilos"];
let birinchiMeva = mevalar[0]; // "Olma"
let ikkinchiMeva = mevalar[1]; // "Banan"

Elementni o'zgartirish ​

Mavjud elementni o'zgartirish uchun ham indeksdan foydalanamiz:

js
const mashinalar = ["Saab", "Volvo", "BMW"];
mashinalar[0] = "Tesla"; // Endi birinchi element "Tesla"

Massiv uzunligi: length xususiyati ​

length xususiyati massivda nechta element borligini qaytaradi:

js
const mevalar = ["Olma", "Banan", "Gilos", "Mango"];
console.log(mevalar.length); // 4

Maslahat: Massivning eng oxirgi elementini olish uchun doim mevalar[mevalar.length - 1] dan foydalaning.

Massivlar — bu Obyektlar ​

JavaScript-da typeof operatori massivlar uchun "object" qaytaradi.

  • Obyektlar elementlarga murojaat qilish uchun ismlardan (keys) foydalanadi.
  • Massivlar esa elementlarga murojaat qilish uchun raqamlardan (indexes) foydalanadi.

Element qo'shish ​

Massivga yangi element qo'shishning eng oson yo'li — push() metodidir:

js
const mevalar = ["Olma", "Banan"];
mevalar.push("Limon"); // Endi massivda 3 ta element bor

Massiv ekanligini qanday bilish mumkin? ​

typeof "object" qaytargani sababli, o'zgaruvchi aynan massiv ekanligini tekshirish uchun:

  1. Array.isArray(o'zgaruvchi)
  2. o'zgaruvchi instanceof Array

metodlaridan foydalaniladi.

Xulosa ​

Massivlar — JavaScript-dagi eng asosiy va ko'p ishlatiladigan ma'lumotlar tuzilmasidir. Ular ro'yxatlarni saqlash va boshqarishni juda osonlashtiradi. Keyingi bo'limlarda biz massivlar bilan ishlashning turli metodlarini ko'rib chiqamiz.