JavaScript Muntazam Ifodalar (RegExp)

Muntazam ifoda (Regular Expression) — bu qidiruv shablonini hosil qiluvchi belgilar ketma-ketligidir.

Regex — bu muntazam ifodaning qisqartma nomi. JavaScript-da RegExp ob'ekti muntazam ifodalarni boshqarish uchun ishlatiladi.

Muntazam ifodalar quyidagi maqsadlarda qo'llaniladi:

• Matnda qidirish
• Matnni almashtirish
• Matn tekshirish (validatsiya)

Misol

Matndagi "w3schools" so'zini katta-kichik harfga e'tibor bermasdan qidirish:

let text = "Visit W3Schools";
let n = text.search(/w3schools/i);

Tushuntirish:

• /w3schools/i — bu muntazam ifoda.
• w3schools — bu shablon (qidiriladigan matn).
• i — bu modifikator (qidiruvni katta-kichik harfga befarq qiladi).

---

Muntazam ifoda sintaksisi

/shablon/flaglar;

---

1. String metodlari bilan ishlatish

Muntazam ifodalar ko'pincha quyidagi string metodlari bilan birga ishlatiladi:

Metod	Tavsif
match(regex)	Natijalar massivini qaytaradi.
replace(regex)	Yangi matn (string) qaytaradi.
search(regex)	Birinchi moslik indeksini qaytaradi.

match() bilan ishlatish

let text = "Visit W3Schools";
let n = text.match(/W3schools/);

replace() bilan ishlatish

let text = "Visit Microsoft!";
let result = text.replace(/Microsoft/i, "W3Schools");

search() bilan ishlatish

let text = "Visit W3Schools";
let n = text.search(/W3Schools/);

---

2. Alternatsiya (YOKI — OR)

Muntazam ifodada alternatsiya | (vertikal chiziq) belgisi bilan ifodalanadi. U berilgan variantlarning istalganiga mos keladi.

let text = "Qora, oq, qizil, yashil, ko'k, sariq.";
let result = text.match(/qizil|yashil|ko'k/g);

---

3. Regex Flaglari

/shablon/flaglar

Flaglar — bu shablonning ishlash rejimini o'zgartiradigan parametrlar.

Flag	Tavsif
/g	Global qidiruv (barcha mosliklarni topadi).
/i	Katta-kichik harfga befarq (case-insensitive) qidiruv.
/u	Unicode qo'llab-quvvatlashni yoqadi (ES2015 dan beri).

/g flagi (Global)

/g flagi faqat birinchisini emas, barcha mosliklarni topadi.

let text = "Is this all there is?";
const pattern = /is/g;
let result = text.match(pattern);

/i flagi (Case-Insensitive)

/i flagi katta-kichik harfga e'tibor bermasdan qidiradi: /abc/i "abc", "AbC", "ABC" ga mos keladi.

let text = "Visit W3Schools";
const pattern = /w3schools/i;
let result = text.match(pattern);

---

4. Metabelgilar (Metacharacters)

// So'zlarni topish
const pattern = /\w/;

Metabelgilar — bu maxsus ma'noga ega belgilardir. Ular raqamlar, so'zlar, bo'sh joylar va boshqalarni topish uchun ishlatiladi.

Meta	Tavsif
\d	Raqamlarga (digits) mos keladi.
\w	So'z belgilariga (word characters: a-z, A-Z, 0-9, _) mos keladi.
\s	Bo'sh joylarga (spaces) mos keladi.

\d metabelgisi (raqamlar)

let text = "100% bering!";
const pattern = /\d/g;
let result = text.match(pattern);

\w metabelgisi (so'z belgilari)

So'z belgisi — bu a-z, A-Z, 0-9 va _ (pastki chiziq) belgilaridan birini o'z ichiga oladi.

let text = "100% bering!";
const pattern = /\w/g;
let result = text.match(pattern);

---

5. Kvantifikatorlar (Quantifiers)

// Kamida bitta nolni topish
const pattern = /0+/;

Kvantifikatorlar — nechta belgi yoki ifodaga mos kelish kerakligini belgilaydi.

Kod	Tavsif
x*	x ning nol yoki undan ko'p marta takrorlanishiga mos keladi.
x?	x ning nol yoki bir marta takrorlanishiga mos keladi.
x{n}	x ning aniq n marta takrorlanishiga mos keladi.

n? kvantifikatori

x? — nol yoki bir marta takrorlanishga mos keladi.

let text = "1, 100 yoki 1000?";
const pattern = /10?/g;
let result = text.match(pattern);

---

6. Tasdiqlar (Assertions)

// Matn boshiga moslik
const pattern = /^W3Schools/;

// Matn oxiriga moslik
const pattern2 = /W3Schools$/;

Tasdiqlar — chegaralar (boundaries) va ko'rib chiqishlar (lookarounds) bilan moslikni tekshiradi.

Sintaksis	Nomi	Tavsif
^	Matn chegarasi	Matn boshiga mos keladi.
$	Matn chegarasi	Matn oxiriga mos keladi.
\b	So'z chegarasi	So'z boshi yoki oxiriga mos keladi.
(?=...)	Lookahead	Keyingi matnga mos keladi.
(?<=...)	Lookbehind	Oldingi matnga mos keladi.

^ metabelgisi

^ metabelgisi matnning boshiga mos keladi.

const pattern = /^W3Schools/;
let text = "W3Schools Tutorial";
let result = pattern.test(text); // true

const pattern = /^W3Schools/;
let text = "Hello W3Schools";
let result = pattern.test(text); // false

$ metabelgisi

$ metabelgisi matnning oxiriga mos keladi.

const pattern = /W3Schools$/;
let text = "Hello W3Schools";
let result = pattern.test(text); // true

const pattern = /W3Schools$/;
let text = "W3Schools tutorial";
let result = pattern.test(text); // false

---

7. Belgilar sinflari (Character Classes)

// Raqamlarni topish
const pattern = /[0-9]/;

Belgilar sinflari — kvadrat qavslar [] ichiga olingan belgilardir. Ular to'plamdagi istalgan belgiga mos keladi.

Sinf	Tavsif
[a]	Qavslar ichidagi belgiga mos keladi.
[abc]	Qavslar ichidagi barcha belgilardan biriga mos keladi.
[a-z]	a dan z gacha oraliq ichidagi belgiga mos keladi.
[0-9]	0 dan 9 gacha oraliq ichidagi belgiga mos keladi.

let text = "1000 martadan ko'proq";
const pattern = /[0-9]/g;
let result = text.match(pattern);