JavaScript Bitli Amallar (Bitwise Operations)

JavaScript bitli operatorlari sonlar bilan bit (ikkilik sanoq tizimi) darajasida ishlash imkonini beradi.

Bitli Operatorlar

Operator	Nomi	Tavsif
&	AND (VA)	Ikkala bit ham 1 bo'lganda 1 qaytaradi
`	`	OR (YOKI)
^	XOR	Faqat bittasi 1 bo'lsa 1 qaytaradi
~	NOT (INKOR)	Barcha bitlarni teskarisiga o'zgartiradi
<<	Chapga surish (Zero fill)	Bitlarni chapga suradi va o'ngdan nol qo'shadi
>>	O'ngga surish (Signed)	Ishorani saqlagan holda o'ngga suradi
>>>	O'ngga surish (Zero fill)	Bitlarni o'ngga suradi va chapdan nol qo'shadi

---

Misollar

Amallat	Natija	Ikkilik ko'rinishi	Natija (ikkilik)
5 & 1	1	0101 & 0001	0001
`5	1`	5	`0101
5 ^ 1	4	0101 ^ 0001	0100
~ 5	-6	~0101	...1010
5 << 1	10	0101 << 1	1010
5 >> 1	2	0101 >> 1	0010
5 >>> 1	2	0101 >>> 1	0010

---

JavaScript-da 32-bitli Operands

JavaScript-da sonlar 64-bitli floating point sifatida saqlansa-da, bitli amallar 32-bitli ishorali butun sonlar (signed integers) ustida bajariladi.

Amal bajarilishidan oldin son 32-bitga o'tkaziladi, amal bajarilgandan keyin esa yana 64-bitli formatga qaytariladi.

Eslatma

Ishorali butun sonlarda eng chapdagi (31-chi) bit manfiy ishorani bildiradi. Shuning uchun ~ 5 natijasi 10 emas, balki -6 bo'ladi.

---

Asosiy Bitli Amallar

Bitli AND (&)

Ikkala bit ham 1 bo'lsagina 1 qaytariladi.

let x = 5 & 1; // 1

Bitli OR (|)

Kamida bitta bit 1 bo'lsa 1 qaytariladi.

let x = 5 | 1; // 5

Bitli XOR (^)

Bitlar bir-biridan farq qilsa 1 qaytariladi.

let x = 5 ^ 1; // 4

Bitli NOT (~)

Barcha bitlar teskarisiga o'zgartiriladi (0 -> 1, 1 -> 0).

let x = ~5; // -6

---

Surish Operatorlari (Shift Operators)

Chapga surish (<<)

Bitlarni chapga suradi. O'ngdan bo'shatilgan o'rinlar nollar bilan to'ldiriladi.

let x = 5 << 1; // 10

O'ngga ishorali surish (>>)

Bitlarni o'ngga suradi va eng chapdagi bitning nusxasini (ishorani) chapdan qo'shadi.

let x = -5 >> 1; // -3

O'ngga noli surish (>>>)

Bitlarni o'ngga suradi va chapdan har doim nollarni qo'shadi (ishora yo'qoladi).

let x = 5 >>> 1; // 2

---

Bitli Tayinlash Operatorlari

Operator	Misol	Ma'nosi
&=	x &= y	x = x & y
`	=`	`x
^=	x ^= y	x = x ^ y
<<=	x <<= y	x = x << y
>>=	x >>= y	x = x >> y
>>>=	x >>>= y	x = x >>> y

---

Sonlarni O'zgartirish Funksiyalari

O'nlikdan Ikkilikka:

function dec2bin(dec) {
  return (dec >>> 0).toString(2);
}

Ikkilikdan O'nlikka:

function bin2dec(bin) {
  return parseInt(bin, 2).toString(10);
}

Bilasizmi?

Dunyoda faqat 10 turdagi odamlar bor: ikkilik tizimni tushunadiganlar va tushunmaydiganlar. 😄