JavaScript Proxy API

Proxy — bu biror bir obyektni "o'rab oluvchi" va uning ustida bajariladigan amallarni (o'qish, yozish, o'chirish va h.k.) tutib olish (intercept) hamda o'zgartirish imkonini beruvchi maxsus obyektdir.

---

"Ishonchli vakil" (Middleman)

Proxy obyekt va sizning kodingiz o'rtasida turuvchi "o'rtakash"ga o'xshaydi. Kimdir obyektga murojaat qilganida, birinchi bo'lib Proxy ishga tushadi.

---

Proxy qanday yaratiladi?

Proxy yaratish uchun ikkita narsa kerak:

1. Target: O'ralishi kerak bo'lgan asl obyekt.
2. Handler: "Tuzoqlar" (traps) obyekti. Bu yerda biz qaysi amallarni tutib olishimizni belgilaymiz.

const proxy = new Proxy(target, handler)

Misol (O'qishni tutib olish):

const user = { name: 'Ali', age: 25 }

const proxy = new Proxy(user, {
  get(target, prop) {
    console.log(`${prop} xususiyati o'qilmoqda...`)
    return target[prop]
  }
})

console.log(proxy.name) // Ali (va konsolda xabar chiqadi)

---

Proxy "Tuzoqlari" (Traps)

Proxy orqali deyarli barcha amallarni tutib olish mumkin:

• get: Xususiyat o'qilganda.
• set: Xususiyat o'zgartirilganda.
• has: in operatori ishlatilganda.
• deleteProperty: Xususiyat o'chirilganda.
• apply: Funksiya sifatida chaqirilganda.

---

Amaliy misollar

1. Ma'lumotlarni tekshirish (Validation)

Obyektga noto'g'ri ma'lumot yozilishini Proxy orqali taqiqlash mumkin.

const userProxy = new Proxy(
  {},
  {
    set(target, prop, value) {
      if (prop === 'age' && value < 0) {
        throw new Error("Yosh manfiy bo'lishi mumkin emas!")
      }
      target[prop] = value
      return true
    }
  }
)

userProxy.age = -5 // Xatolik beradi!

2. "Virtual" xususiyatlar

Haqiqatda mavjud bo'lmagan, lekin so'ralganda generatsiya qilinadigan ma'lumotlar yaratish.

const person = { first: 'Ali', last: 'Valiyev' }

const virtualProxy = new Proxy(person, {
  get(target, prop) {
    if (prop === 'fullName') {
      return `${target.first} ${target.last}`
    }
    return target[prop]
  }
})

console.log(virtualProxy.fullName) // Ali Valiyev

---

Nega Proxy kerak?

• Logging: Har bir amalni nazorat qilish va yozib borish.
• Xavfsizlik: Obyektning ba'zi qismlarini yashirish yoki faqat o'qish uchun ochiq qilish.
• Avtomatlashtirish: Ma'lumot o'zgarganda boshqa amallarni (masalan, UI yangilash) avtomatik bajarish.

Muhim qoida

Proxy ichida amallarni asl obyektga yo'naltirishda har doim Reflect API-dan foydalanish tavsiya etiladi. Bu kodning standartga muvofiq va xatosiz ishlashini ta'minlaydi.

---

Batafsil ma'lumot

Proxy "tuzoqlarining" to'liq ro'yxati bilan tanishish uchun ma'lumotnomaga o'ting: Metadasturlash Ma'lumotnomasi »