JavaScript Arifmetik Operatsiyalar

Arifmetik operatorlar sonlar (literallar yoki o'zgaruvchilar) ustida arifmetik amallarni bajaradi.

Arifmetik Operatorlar

Operator	Tavsif
+	Qo'shish (Addition)
-	Ayirish (Subtraction)
*	Ko'paytirish (Multiplication)
**	Darajaga ko'tarish (Exponentiation)
/	Bo'lish (Division)
%	Qoldiqli bo'lish (Remainder)
++	Qiymatni bittaga oshirish (Increment)
--	Qiymatni bittaga kamaytirish (Decrement)

Arifmetik Amallar

Odatda arifmetik amal ikki son ustida bajariladi.

Ushbu sonlar literallar bo'lishi mumkin:

Misol

let x = 100 + 50;

yoki o'zgaruvchilar:

Misol

let x = a + b;

yoki ifodalar:

Misol

let x = (100 + 50) * a;

Operatorlar va Operandlar

Arifmetik amaldagi sonlar operandlar deb ataladi. Bajirilishi kerak bo'lgan amal (ikki operand orasidagi) operator bilan belgilanadi.

Operand	Operator	Operand
100	+	50

Qo'shish

Qo'shish operatori (+) sonlarni qo'shadi:

Misol

let x = 5;
let y = 2;
let z = x + y;

Ayirish

Ayirish operatori (-) sonlarni bir-biridan ayiradi:

Misol

let x = 5;
let y = 2;
let z = x - y;

Ko'paytirish

Ko'paytirish operatori (*) sonlarni bir-biriga ko'paytiradi:

Misol

let x = 5;
let y = 2;
let z = x * y;

Bo'lish

Bo'lish operatori (/) sonlarni bir-biriga bo'ladi:

Misol

let x = 5;
let y = 2;
let z = x / y;

Qoldiq (Modulus)

Qoldiqli bo'lish operatori (%) bo'lishdan keyingi qoldiqni qaytaradi:

Misol

let x = 5;
let y = 2;
let z = x % y;

Eslatma

Arifmetikada ikki butun sonni bo'lish natijasida bo'linma va qoldiq hosil bo'ladi. Matematikada modulo operatsiyasi natijasi bo'lishdan keyin qolgan qoldiqdir.

Qiymatni oshirish (Incrementing)

Inkremant operatori (++) son qiymatini bittaga oshiradi:

Misol

let x = 5;
x++;
let z = x; // z = 6 bo'ladi

Qiymatni kamaytirish (Decrementing)

Dekrement operatori (--) son qiymatini bittaga kamaytiradi:

Misol

let x = 5;
x--;
let z = x; // z = 4 bo'ladi

Darajaga ko'tarish (Exponentiation)

Darajaga ko'tarish operatori (**) birinchi operandni ikkinchi operand darajasiga ko'taradi.

Misol

let x = 5;
let z = x ** 2; // z = 25 bo'ladi

x ** y amali Math.pow(x, y) bilan bir xil natija beradi:

Misol

let x = 5;
let z = Math.pow(x, 2); // z = 25 bo'ladi

Operatorlar ustuvorligi (Precedence)

Operatorlar ustuvorligi arifmetik ifodada amallar bajarilish tartibini belgilaydi.

Misol

let x = 100 + 50 * 3;

Yuqoridagi misolda natija 150 * 3 (450) bo'ladimi yoki 100 + 150 (250)? Darslikdagidek, ko'paytirish birinchi bajariladi.

Ko'paytirish (*) va bo'lish (/) operatorlari qo'shish (+) va ayirish (-) operatorlaridan yuqoriroq ustuvorlikka ega.

Siz qavslar yordamida ustuvorlikni o'zgartirishingiz mumkin. Qavs ichidagi amallar birinchi bo'lib hisoblanadi:

Misol

let x = (100 + 50) * 3; // Natija: 450

Agar bir xil ustuvorlikka ega bir qancha amallar bo'lsa (qo'shish va ayirish kabi), ular chapdan o'ngga qarab bajariladi:

Misol

let x = 100 + 50 - 3;
let y = 100 / 50 * 3;