Arifmetik operatorlar

Arifmetik operatorlar umumiy matematik amallarni bajarish uchun ishlatiladi.

Operator	Nomi	Tavsif	Misol
+	Qo'shish	Ikkita qiymatni qo'shadi	x + y
-	Ayirish	Bir qiymatdan boshqasini ayiradi	x - y
*	Ko'paytirish	Ikkita qiymatni ko'paytiradi	x * y
/	Bo'lish	Bir qiymatni boshqasiga bo'ladi	x / y
%	Modul (qoldiqli bo'lish)	Bo'linmaning qoldig'ini qaytaradi	x % y
++	Inkremant	O'zgaruvchi qiymatini 1 ga oshiradi	++x
--	Dekrement	O'zgaruvchi qiymatini 1 ga kamaytiradi	--x

Quyida bir nechta arifmetik operatorlardan foydalanilgan misol keltirilgan:

MISOL

int x = 10;
int y = 3;

cout << (x + y) << "\n"; // 13
cout << (x - y) << "\n"; // 7
cout << (x * y) << "\n"; // 30
cout << (x / y) << "\n"; // 3 (butun sonli bo'lish)
cout << (x % y) << "\n"; // 1

int z = 5;
++z;
cout << z << "\n"; // 6
--z;
cout << z << "\n"; // 5

ESLATMA

C++ tilida ikkita butun sonni bo'lganda, natija ham butun son bo'ladi. Masalan, 10 / 3 natijasi 3 ga teng. Agar sizga o'nli kasr natija kerak bo'lsa, float yoki double qiymatlaridan foydalaning, masalan, 10.0 / 3.

int x = 10;
int y = 3;
cout << (x / y) << "\n";   // Butun sonli bo'lish, natija 3

double a = 10.0;
double b = 3.0;
cout << (a / b) << "\n";   // O'nli kasrli bo'lish, natija 3.333...

---

Inkremant va Dekrement

Dasturlashda inkremant va dekrement juda ko'p qo'llaniladi, ayniqsa hisoblagichlar, tsikllar va massivlar bilan ishlaganda.

++ operatori qiymatni 1 ga oshiradi, -- operatori esa qiymatni 1 ga kamaytiradi:

MISOL

int x = 5;
++x; // x ni 1 ga oshirish
cout << x << "\n"; // 6

MISOL

int x = 5;
--x; // x ni 1 ga kamaytirish
cout << x << "\n"; // 4

---

Hayotiy misol: Odamlarni sanash

Tasavvur qiling, siz xonaga kirayotgan va chiqayotgan odamlarni sanaydigan dastur tuzayapsiz. Odam kirganda hisoblagichni oshirish uchun ++, chiqqanda esa kamaytirish uchun -- dan foydalanishingiz mumkin:

MISOL

int peopleInRoom = 0;

// 3 kishi kirdi
peopleInRoom++;
peopleInRoom++;
peopleInRoom++;

cout << "Xonadagi odamlar: " << peopleInRoom << "\n"; // 3

// 1 kishi chiqdi
peopleInRoom--;

cout << "Qolgan odamlar: " << peopleInRoom << "\n"; // 2